Co dalej Ruchu Światło-Życie?

Na przełomie trzeciego tysiąclecia Kościoła, głowa Kościoła, Ojciec święty, papież słowiański Jana Paweł II, z którym historia będzie na zawsze kojarzyła zwycięstwo Kościoła, Jego Ewangelii nad przemocą komunistyczną, ostatecznie zdemaskowaną i skompromitowaną na polskiej ziemi - wskazał w Krakowie na Niepokalaną Maryję jako narzędzie Bożej Opatrzności w zwyciężaniu prawdy i wolności, na jedno z Jej dzieł, Oazę Żywego Kościoła. Pragnę we wprowadzeniu do pracy rocznej wskazać na dwa etapy tego zwycięstwa: pierwszy, historyczny, będący programem Ruchu Światło-Życie, próbą syntetycznego przedstawienia dzieła Niepokalanej, oraz drugi etap, będący pierwszą odpowiedzią na pytanie zawarte w tytule: Co dalej Ruchu Światło-Życie?

I. ZWYCIĘSTWO ODNIESIONE

1. Pierwszym momentem zwycięstwa oazy, które w sobie nosimy, jest osoba Sługi Bożego ks. Franciszka Blachnickiego. Jego ufność, wiara w życie i płynąca stąd heroiczna determinacja zaczęła się w celi więziennej, w której oczekiwał wyroku śmierci, w czasie hitlerowskiej okupacji, w czerwcu 1942 r. Wtedy doświadczył łaski Bożej obecności, w której ujrzał sens życia, z jego przeszłością, z tradycją rodzinną i patriotyczną oraz z przyszłością, której nie znał, ale zawierzył ją całkowicie Bogu.
      Odwaga wiary, jaką wykazywał aż do końca życia i która imponowała nam, nie była wynikiem "dziedzictwa naturalnego", ale znakiem łaski Bożej, która jest dana każdemu darmo, aby nikt się nią nie chlubił, w znaczeniu - nie wywyższał (por. Ef 2,9). "Kto się chlubi, niech się w panu chlubi (1 Kor 1,31).
      Zwycięstwo wiary Sługi Bożego ks. Franciszka rozpoznał wcześnie Kardynał Karol Wojtyła i teraz jako Papież z dumą mówi na Błoniach: " Wielokrotnie odwiedzałem wraz z ks. Blachnickim, Franciszkiem Blachnickim , grupy oazowe".
    
2. Patronat Maryi, chociaż oficjalnie i formalnie zaistniał dla Ruchu Światło-Życie w czerwcu 1973 r. I to przez protektora oazy, Kardynała Wojtyłę, był w praktyce życia Sługi Bożego, ks. Franciszka Blachnickiego od początku jego drogi do kapłaństwa oraz od pierwszych oaz Dzieci Bożych w 1954 r. Następnie pogłębił się poprzez dłuższy pobyt Sługi Bożego w Niepokalanowie i tak nieustannie towarzyszy wszystkim oazom rekolekcyjnym. Teologiczna wykładnia maryjności Ruchu znajduje się w akcie zawierzenia działa Oazy I ruchu Światło-Życie Niepokalanej, Matce Kościoła.
      Oaza zwycięża wszędzie tam, gdzie Maryja jest przyzywana na każdym spotkaniu małej wspólnoty zarówno przez modlitwę, szczególnie różańcową, jak i w znaku figury, obrazu, a przede wszystkim przez naśladowanie Jej w posłuszeństwie Słowu Bożemu, przełożonym Kościoła i w pokornej służbie. Można nadto z bólem wykazać, że odejściom niektórych wspólnot najpierw z Ruchu oazowego, a później nieraz nawet z Kościoła - towarzyszyła niechęć do czci maryjnej.
      W całym pontyfikacie Jana Pawła II nie ma pielgrzymki, której by Ojciec Święty nie zawierzył Maryi. Rozumiemy tym bardziej słowo z Błoni krakowskich: zwycięstwo Oazy przez Maryję.
    
3. Trzecim znakiem zwycięstwa Oazy jest pedagogia Nowego Człowieka, czyli program wychowawczy oparty na trzech etapach, na trzech uzupełniających się elementach: ewangelizacja, odpowiadająca początkom nawrócenia człowieka do wiary żywej, osobowej, gdzie poprzez głoszone Słowo Boże i przyjęcie go z wiarą, Duch Święty doprowadza człowieka do Jezusa i odtąd człowiek przyjmuje na co dzień Słowo Boże jako Słowo Życia; deuterokatechumenat - droga wtajemniczenia człowieka wiary do życia liturgią sakramentów Kościoła; diakonia, czyli rozpoznanie otrzymanych darów i służenie nimi, zgodnie z powołaniem we wspólnocie Kościoła i w imię Kościoła w świecie.
      Powyższe - jak mówimy w oazie - stopnie, odpowiadają trzem posługom Kościoła Powszechnego: prorockiej (Słowo Boże), kapłańskiej (liturgia) i pasterskiej (służba). Dlatego mówimy z wdzięcznością, że Oaza jest Ruchem Żywego Kościoła.
    
4. Czwartym znakiem zwycięstwa Oazy jest wspólnota, tzn. Cel wychowawczy Nowego Człowieka, który nie rozwinie się poza wspólnotą. W niej "człowiek realizuje siebie przez bezinteresowny dar z siebie".
      Możemy różnie oceniać stan i poziom wspólnot oazowych, ale jakiekolwiek doświadczenie wspólnoty, tej łatwiej osiągalnej na oazie piętnastodniowej, czy tej trudniejszej w ciągu roku w parafii - prowadzi do przekonania przypomnianego przez Sobór Watykański II, że " spodobało się Bogu zbawić człowieka nie pojedynczo, ale czyniąc sobie z niego lud" (KK9).
      W zaleceniach skierowanych do polskich biskupów wymienia Ojciec Święty potrzebę ukierunkowania polskiego duszpasterstwa bardziej ku działaniu wspólnotowemu.
      Istotnym etapem rozwoju naszego Ruchu jako pedagogii Wspólnoty był rok 1973, kiedy Sługa Boży ks. Franciszek wprowadził katechumenat rodzinny, korzystając m.in. z doświadczenia duchowości małżeńskiej Equipes Notre Dame. Tak rozpoczął się Domowy Kościół Ruchu Światło-Życie.
      Wszystkie grupy formacyjne, dzieci, młodzieży i dorosłych ostatecznie spotykają się w parafii. Ruch Światło-Życie jest skierowany do parafii, z niej wychodzi i do niej wraca.
    
5. Stosunek do świata i zadań w nim naszego Ruchu został wcześnie określony przez Założyciela jako nowa kultura. Wypływa ona z doświadczenia łaski, obecności Ducha Świętego w życiu poszczególnych osób i wspólnot i przejawia się najpierw w postaci "odrzucenia wszystkiego, co uwłacza ludzkiej godności", a następnie w szerzeniu nowej obyczajowości. U jej podstaw leży prymat osoby nad rzeczą , wyższość etyki nad techniką.
      Rodzącej się oazie w latach pięćdziesiątych towarzyszyła od początku Krucjata Wstrzemięźliwości, a na początku pontyfikatu papieża-Polaka przerodziła się w Krucjatę Wyzwolenia Człowieka. Owoce osiemnastoletniej Krucjaty zapisane w Księdze Jubileuszowej zanieśliśmy do ołtarza na krakowskich Błoniach i złożyliśmy w ręce Ojca Świętego. Nazwa księgi "jubileuszowa" zapowiada przejście od przeszłości Krucjaty do przyszłości, do najbliższej daty, do Jubileuszu Narodzin odkupiciela Człowieka Z jakim podarunkiem zmierzamy do Niego.

II. KONTYNUACJA ZWYCIĘSTWA

Ruch Światło-Życie jest drogi Ojcu Świętemu i publicznie podziękował Niepokalanej za to dzieło odnowy, a w sercach oazowiczów kilku pokoleń wzbudził potrzebę większej wdzięczności
   W słowach papieskich nie pojawiło się żadne konkretne życzenie pod naszym adresem, natomiast jednoznacznie określił zasługę Ruchu oazowego aż dotąd. Możemy więc i powinniśmy odczytać słowo papieskie jako zobowiązanie kontynuowania owego zwycięstwa przez Niepokalaną, Matkę Kościoła Po próbie odczytania w pierwszej części pięć znaków zwycięstwa Oazy podejmijmy określenie zadań Ruchu na dziś i na jutro.

1. Charyzmat Założyciela

Opatrzność wybrała dla ruchu odnowy eklezjalnej Światło-Życie kapłana. Wiemy, że w innych ruchach odnowy liderami są często świeccy. Nie zmienia to przekonania Sługi Bożego ks. Franciszka i powszechnie znanego faktu, że Ruch Oazowy jest wielkim wychowawcą laikatu w Kościele.
   W skali Kościoła Powszechnego dostrzegamy problem powołań kapłańskich, ich częsty brak, zwłaszcza w krajach zdominowanej konsumpcji. O prawdę kapłana w wielu miejscach Kościoła toczy się bitwa, o jego stan bezżenny, o wybór mężczyzn dla tej posługi. Znamy nastroje antyklerykalne w naszej Ojczyźnie po zmianach polityczno-społecznych. Badania wykazują, że mają one często charakter demagogiczny, sztucznie upowszechniany. Jej skrajnym efektem jest powtarzana teza: Bóg - tak, Kościół - nie.
   Kapłan w Ruchu Światło-Życie jest od początku przedmiotem dyskusji. Kto jest moderatorem, kto opiekunem, a kto sympatykiem oazy. Jaka rolę odgrywa w formacji świeckich, w tym i w Domowym Kościele? W odpowiedzi przypomnę co najmniej dwie zasady. Pierwsza, że moderatorzy Ruchu Światło-Życie, niezależnie jaką w nim pełnią szczegółową posługę, czy wśród dzieci, młodzieży, dorosłych czy wśród rodzin, łączą się w Unię Kapłanów Chrystusa Sługi. Szczegóły tej unii moderatorów Ruchu podaje projekt statutu redakcji Ojca Założyciela, Sługi Bożego ks. Franciszka Blachnickiego
   Druga zasada może być nazwana zasadą integralność Ruchu. Każdy moderator Ruchu zna cały Ruch, jego historię, cele i metody pracy. Umie podjąć ewangelizację, zna elementy deuterokatechumenatu, w tym rodzinnego i prowadzi oazowiczów do diakonijnej postawy we wspólnotach parafialnych. Zgodnie z zasadą pomocniczości, kolegialności i solidarności nie podejmuje decyzji bez konsultacji ze wspólnotą skład której wchodzą świeccy, których ani nie wyręcza w tym, co do nich należy, ani nie hamuje ich w kompetencjach.

2. Oaza dziełem Maryi

Stale zastanawiają mnie słowa Sługi Bożego ks. Franciszka wypowiedziane na początku lat osiemdziesiątych, że "jeszcze nie odkryliśmy maryjności naszego charyzmatu". Sekret Oazy leży w Maryi, w Jej postawie jako Niepokalanej, czyli osoby w pełni oddanej w Duchu Świętym Chrystusowi, Umiłowanemu Synowi Ojca i Zbawicielowi człowieka. Drugi sekret Maryi, jako Matki Kościoła mówi o płodności wiary, o wierze życiodajnej, z której rodzi się Kościół - wspólnota, sakrament jedności z Bogiem i ludźmi.
   Patrząc na historię naszego Ruchu, widzimy Maryję obecną od początku. Ona patronuje Dzieciom Bożym, przy Niej ślubują pragnienie życia konsekrowanego pod koniec lat pięćdziesiątych pierwsze członkinie stałej diakonii Ruchu. Pod Jej imieniem powstała a pierwsza oaza młodzieżowa, a dzieło Oazy staje się Ruchem eklezjalnym przez zawierzenie jej wszystkich i wszystkiego, co łączy się z Oazą.
   Wiara Maryi, Jej pokora, bezwzględne posłuszeństwo woli Bożej, jej rola w domu rodziny nazaretańskiej i w Wieczerniku Zielonych Świąt wśród Apostołów w objawiających się światu Kościele - to nieustanna lekcja dla właściwych poprawnych relacji w naszym Ruchu.

3. Pedagogia Nowego Człowieka

Dziesięć lat od śmierci Założyciela to nowy okres Ruchu i czas wielkiej próby. Rozgrywa się ona na płaszczyźnie dwóch pojęć: charyzmat i wierność. Troska o autentyzm charyzmatu i wierność jemu wyraża się w trzech zgromadzeniach nadzwyczajnych Ruchu, zwanych kongregacjami oraz w dokumentach, które jest zwieńczyły. Są to: "Kryteria przynależności do Ruchu Światło-Życie"; " Charakterystyka podstawowa Ruchu Światło-Życie" oraz "Statut Stowarzyszenia 'Diakonia Ruchu Światło-Życie'". Wartość tych dokumentów, zwłaszcza ostatniego, nie jest jeszcze oceniona, bo kompetencja należy do biskupów Kościoła "... do których należy wydawanie sądu o prawdziwej naturze tych darów i należnym ich używaniu, oczywiście nie w tym celu, aby gasić Ducha, ale by doświadczać wszystkiego i zachować to, co dobre (DA 3).
   Pytamy w tej części artykułu o sposób kontynuowania "zwycięstwa Oazy", a w tym trzecim punkcie o pedagogię Nowego Człowieka. Zawiera się w niej całość programu wychowawczego. Miarą jego powodzenia nie jest ilość zorganizowanych oaz, nie są liczby, o które mass-media stale nas pytają, ale osiągnięty cel. Jest nim świadomość wzrastania w wierze. Stopnie oazowe należy widzieć nie jako wyrastanie od "zerówki" do III stopnia, a więc w pewnej linii pionowej, ile cykl formacyjny bardziej trzeba widzieć w kształcie koła, w którym stale wraca ewangelizacja, formacja liturgiczna czy diakonijna. Zresztą parafia jest tym niewyczerpanym miejscem służby Ruchu.
   Kontynuowanie "zwycięstwa Oazy" poprzez wierność charyzmatowi Światło-Życie stawia ostatecznie problem relacji między Ruchem a parafią. Różna są na tym polu doświadczenia. Od zakochania w formach Ruchu i przenoszenia ich do parafii ze wzajemnością, po odejście z Ruchu i pozostania zniechęconym wobec stanu parafii. Wiele mamy do zrobienia w tej dziedzinie.
   Pragnę jednak przypomnieć myślenie na ten temat samego Założyciela Oaz. Było to na jednej z pierwszych Kongregacji na Jasnej Górze. Mówiąc o przeznaczeniu Ruchu określił kres jego jako samounicestwienie, ale w bardzo pozytywnym rozumieniu. Mianowicie tłumaczył nam, że żaden ruch w Kościele nie istnieje dla siebie, ale jest całkowicie skierowany do służby w Kościele, w jego podstawowych strukturach. Jeśli doświadczenia naszego Ruchu, jego funkcje będą przejęte przez parafie - Ruch nie musi istnieć. Spełnił swoje zadanie. To był bodaj rok 1980.
   Dziś po siedemnastu latach nie widzimy jeszcze wystarczająco tego zjawiska przenikania Ruchu do parafii. Dostrzegamy bardziej przywiązania do pojęcia "Ruch" i to nie zawsze pojętego integralnie w jego wszystkich funkcjach i stanach.
   Myślenie Założyciela, Sługi Bożego ks. Franciszka o służebnej roli Ruchu aż do jego samounicestwienia uczy nas większej pokory i zdystansowania się do własnych przywiązań. Chrystus Sługa, najwyższy ideał wychowawczy, chce w nas zwyciężać.

4. Wspólnota

Na 25-lecie Oazy, jako dzieła zawierzonego Niepokalanej, Matce Kościoła, możemy wyśpiewać Magnificat za Instytut Niepokalanej Matki kościoła, żeńską diakonię stałą Ruchu Światło-Życie. Za Unię Kapłanów Chrystusa Sługi, która, aczkolwiek nie formalnie, rośnie w świadomości kapłanów moderatorów. Dziękujemy za liczne powołania kapłańskie i zakonne, za Domowy Kościół, za liczne ewangelizacje, za wesela bezalkoholowe i całe dzieło Niepokalanej -Krucjatę Wyzwolenia Człowieka; za diakonię życia, za animatorów i wszystkich oazowiczów będących na drodze wzrastania wiary w jedności światła i życia.
   W obrazie parafii, budowanej również charyzmatem Światło-Życie, Ojciec Franciszek widział w samym jej środku wspólnotę życia konsekrowanego, która wyłącznie będzie żyła dla tego celu. W następnym kręgu, najbliżej środka parafii jest wspólnota rady apostolskiej, złożonej z animatorów różnych wspólnot apostolskich i formacyjnych. Po nich idą liczne grupy formacyjne, jedne o profilu ewangelizacyjnym, inne katechumenalnym i grupy środowiskowe, których oddziaływanie nie wyłącza niewierzących mieszkańców parafii.
   Kimkolwiek jesteśmy w Ruchu czy w parafii, duchownymi czy świeckimi, młodzieżą czy małżeństwami, mamy stanowić wspólnoty życia i służby. Istnienie tych wspólnot zadecyduje o przyszłości Ruchu i jego posługi na rzecz parafii. Od ich istnienia zależeć też będzie skuteczne oddziaływanie domów formacyjnych charyzmatu Światło-Życie, zarówno na szczeblu centralnym, jaki diecezjalnym.

5. Nowa Kultura

Zwyciężać Nową Kulturą, to pole najrozleglejsze, najbardziej oczekiwane, najtrudniejsze a zarazem najpilniejsze.
   Ojciec Święty do biskupów polskich napisał w czerwcu w Krakowie: "Nasze polskie 'znaki czasu' uległy wyraźnemu przesunięciu wraz z załamaniem się systemu marksistowskiego i totalitarnego, który warunkował świadomość postawy ludzi w naszym kraju. W poprzednim układzie Kościół stwarzał jakby przestrzeń, w której człowiek i naród mógł bronić swoich praw... W tej chwili człowiek musi znaleźć w Kościele przestrzeń do obrony poniekąd przed samym sobą i przed złym użyciem swej wolności... ...W wielu przypadkach Kościół dzisiaj musi się liczyć z krytyką..., sprzeciw jest dla Kościoła także jakimś potwierdzenim bycia sobą, bycia w prawdzie".
   Profesorom wyższych uczelni Ojciec Święty określił na czym polega ich "posługa myślenia", rozumiana jako służba w wymiarze społecznym. Po pierwsze człowiek nauki zobowiązany jest do troski o rozwój własnego człowieczeństwa; po drugie: konieczna jest wrażliwość etyczna, po trzecie: warunkiem rozwoju nauki jest integralna koncepcja osoby ludzkiej.
   W obydwu przemówieniach Ojciec Święty współczesne "znaki czasu" odnosi do troski o człowieka: "spór o człowieka trwa w dalszym ciągu, a pod pewnym względem nawet się nasilił. Formy degradacji osoby ludzkiej oraz wartość życia ludzkiego stały się bardziej subtelne, a tym samym bardziej niebezpieczne. Potrzeba dziś wielkiej czujności w tej dziedzinie".
   Przytoczone tu obszerne fragmenty są potwierdzeniem aktualności Krucjaty Wyzwolenia człowieka, jako narzędzia Ruchu w budowaniu programu "Nowej Kultury". U jej podstaw leży ewangelizacja, czyli poznanie wielkości człowieka w Bożej Miłości, odkrycie własnej wolności jako relacji do tej prawdy objawionej. Nowa Kultura zasadza się na godności ludzkiej osoby i jej środowiska wzrostu, jakim jest wspólnota Kościoła.
   Nim zbudujemy programy społecznej służby wiary, musimy wpierw żyć ewangelią życia, ewangelią wyzwolenia, ewangelią radości. Redagując nowe programy rekolekcyjne oparte na nauce społecznej Kościoła, zawsze wracajmy do podstawowych tez teologii wyzwolenia z nauczania Sługi Bożego ks. Franciszka o wyzwoleniu jako zbawieniu, o wolności dzieci Bożych, o wyzwoleniu przez prawdę, przez Krzyż itd.
   Dar Jubileuszowy, niesiony do ołtarza na Błoniach krakowskich, w odróżnieniu od albumu, wrócił od Ojca Świętego do nas z Jego podpisem jako znakiem błogosławieństwa dla Ruchu Światło-Życie w dalszej służbie wyzwolenia człowieka. Problematykę wyzwolenia zaproponowaliśmy w nowennie przed pielgrzymką papieską, w postaci Ewangelicznych Rewizji Życia. Teraz czekają one na pogłębienie i podjęcie szczegółowe w postaci krótkich ORD czy dłuższych rekolekcji KODA, w postaci studium czy też innych praktycznych rozwiązań. Spodziewamy się podjęcia tych zadań redakcyjnych przez diakonie specjalistyczne.
   Niech Niepokalana, Matka Kościoła, której Oaza jest dziełem, uprasza nam nową gorliwość, nowy zapał, nowe metody dla budowani Królestwa Bożego i przybliżania się do świętowania Wielkiego Jubileuszu 2000.

ks. Henryk Bolczyk
Moderator Generalny Ruchu Światło-Życie Ostatnia modyfikacja: 29.10.1997 r.